ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
94
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
صورت را حمل استحقاقى گويند وهيچ كدام از اين دو صورت در مورد جملهء : « وغدا السباق » درست نيست مگر آن كه حذف وتقديرى در كار باشد بدين سان كه تقدير جملهء : وانّ غدا وقت السّباق ، در نظر گرفته شود . ولى باز هم ، در حقيقت سباق نخواهد بود . پس در صورتي كه سباق را مصدر فرض كنيم ، معنا وتقدير جمله چنين مىشود : ضمّروا أنفسكم اليوم فانّكم غدا تستبقون ، « امروز خود را لاغر سازيد كه در آينده مىخواهيد در مسابقه شركت كنيد » . شرح مطلب اين كه انسان هر چه در جهت فكرى وعملي نيرومندتر باشد به همان نسبت پيش از كسى كه در اين مورد از أو ضعيفتر است به پيشگاه حضرت پروردگار بار خواهد يافت ، چون سرچشمهء نقصان در فكر وعمل ، دوستى غير خدا وپيروى هواهاى نفساني وتمايل به لذّتهاى فناپذير دنياست كه نتيجهء آن روگرداندن از قبلهء حقيقي مىباشد . واز طرفي سرچشمهء كمال در فكر وعمل ، روگرداندن از غير خدا وتوجه كامل به اوست ، وچون مردم در محبّت دنيا ودورى كردن از آن وكسب كمال به وسيلهء أطاعت پروردگار از نظر درجات متفاوتند ، بنا بر اين مضمار بودن امروز وسباق بودن فردا امرى بسيار روشن است ، زيرا كسى كه آمادگى أو بيشتر وبي علاقگى قلبي أو به دنيا زيادتر باشد ، پس از مرگ ، چيزى كه أو را از وصول به پيشگاه حق تعالى وجنّت وثواب باز دارد وجود نخواهد داشت ، بلكه سبكبار وخالى از سنگينى گناه خواهد بود ؛ چنان كه پيامبر أكرم مىفرمايد : نجا المخفّفون سبكباران أهل نجاتند . امام علي ( ع ) هم در سخنان گذشتهء خود چنين فرمود : تخففوا تلحقوا ؛ « بارتان را سبك كنيد تا به مقصد رسيد » پس چنين كسى پس از مرگ از شخصي كه در جهت كمال نفساني عقب مانده ، وعقربهاى فساد جسماني وخويهاى پست ، دل أو را به نيشهاى زهرآگين خود گزيدهاند وبار گناهان پشت أو را خم كرده ، ودر نتيجة باعث نرسيدن أو به مقام پيشروان